Winterswijker Jos Pierik schrijft boeiend boek over: ‘De middeleeuwse kloosters van Amsterdam’
Cultuur‘Boek is een reconstructie van een stukje Amsterdam dat iedereen wel kent’
Door Han van de Laar
WINTERSWIJK - In zijn werkzame leven was Jos Pierik ICT-manager bij modeketen State of Art in Lichtenvoorde. Naast dat werk wilde hij eigenlijk ook nog een studie oppakken. “Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in geschiedenis, met name ook in die van onze hoofdstad. Toen ik in april 2014 een bezoek bracht aan een tentoonstelling in het Amsterdam Museum was ik meteen verkocht. Het ging onder meer over kloosters in Amsterdam. Toen die daardoor op mijn pad kwamen was mijn interesse gewekt. Ik werd onder andere geïnspireerd door de werken van historicus Hajo Brugmans. Ter plekke heb ik toen besloten dat ik meer wilde weten over de middeleeuwse kloosters in onze hoofdstad. Tussen 1389 en 1585 waren dat er 21.”
Boek
“In eerste instantie had ik nog niet het plan er een boek over te schrijven. Ik verdiepte me in het onderwerp en wilde er meer over weten. Data verzamelen, boeken aanschaffen, speuren in het stadsarchief en ook in archieven die online zijn. Waar ik ook veel aan had, was het boek van Isabelle van Eeghen. Hoewel gortdroog geschreven, zonder afbeeldingen, is het een goed naslagwerk en een grote bron van informatie.” Heel anders ziet het boek van Jos eruit. Het is fraai vormgegeven en vol met foto’s en prachtige tekeningen. Die zijn met de hand getekend en gekleurd door zijn broer Clemens. Op deze wijze zijn alle 21 kloosters gereconstrueerd en in vogelvlucht perspectief op papier gezet. De afbeeldingen spreken enorm tot de verbeelding en dragen mede het boek. Jos: “Hoe verder ik kwam met de informatie en door de concretisering van de bouw- en overzichtstekeningen, des te meer zin kreeg ik om dit als boek te publiceren. Uitgeverij Matrijs uit Utrecht toonde direct concrete belangstelling.”
Straatnamen
Ook diverse straatnamen verwijzen nog naar die periode, zoals Karthuizerstraat, Barberensteeg, Cellebroerssteeg, Geertruidensteeg. Alle kloosters zijn uit de stad verdwenen, maar in tientallen archieven, documenten, oorkonden, artikelen en boeken is nog een zee aan informatie te halen, tenminste als je ernaar zoekt. Het gaat om een stukje Amsterdam dat iedereen wel kent. De kloosters voorzagen in hun bestaan door het verrichten van werkzaamheden, zoals weven en spinnen of het verkopen van vis op de markt. Er waren verschillende orden, waaronder ook bedelorden. Tevens ontvingen de kloosters giften en schenkingen. Mannen en vrouwen leefden er gescheiden.
Fluwelen revolutie
Al in het jaar 1389 wordt er gewag gemaakt van de kloosters. Alle 21, vijf mannen- en zestien vrouwenkloosters komen aan bod. Jos brengt deze weer tot leven. Tweehonderd jaar lang vormden de kloosters een substantieel deel van de stad. Ze namen destijds ongeveer achttien procent van het stadsoppervlak in gebruik, ingeklemd tussen Singel, Nieuwmarkt en de Munt. Vanaf 1572 hebben de Geuzen bij Den Briel steeds meer terrein gewonnen. In 1578 vond er een revolutie in Amsterdam plaats. Het katholieke stadsbestuur van Amsterdam werd verbannen en de stad werd van de ene op de andere dag protestants. Door de Reformatie werden de kloosters door het nieuwe stadsbestuur geconfisqueerd. De gebouwen kregen een andere functie, zoals weeshuis, ziekenhuis, slachthuis en tuchthuis of werden in de daarop volgende jaren afgebroken om plaats te maken voor stadsontwikkelingen. Aangezien er nauwelijks geweld aan te pas kwam, werd de term fluwelen revolutie gebruikt.
Presentatie
Het boek ’De middeleeuwse kloosters van Amsterdam’ is afgelopen week gepresenteerd in de Raadszaal van het voormalige Stadhuis van Amsterdam. Vanaf heden is het eveneens verkrijgbaar via de boekhandel. In Winterswijk onder meer bij Kramer. Voor meer informatie zie ook www.21amsterdamsekloosters.nl.
