Kenniscafé: Christ Klep over ‘TikTok-oorlogen’
BREDEVOORT - Op vrijdag 3 oktober om 20.00 uur is militair historicus Christ Klep te gast in het Kenniscafé van de Koppelkerk in Bredevoort. Hij vertelt onder meer over de potentiële gevaren van de eindeloze stroom van oorlogsinformatie die dagelijks te zien is op allerlei beeldschermen. Entree is 12,50 euro in de voorverkoop en vijftien euro aan de deur. Aanmelden: www.koppelkerk.nl.
Door de opkomst van het internet, sociale media, smartphones en commercieel verkrijgbare satellietbeelden is er een continue stroom van oorlogsinformatie beschikbaar voor iedereen. Hoewel deze overvloed aan gegevens ongekende mogelijkheden biedt voor analyse, waarschuwt Christ Klep ook voor potentiële gevaren. Zijn de zogenoemde ‘TikTok-oorlogen' bijvoorbeeld wel zo transparant als ze lijken?
We spreken van open bronnen als deze - in tegenstelling tot geheime bronnen - vrij toegankelijk zijn voor een breder publiek. Te denken valt aan sociale media, commerciële satellieten, overheidsdocumenten, literatuur, wetenschappelijk onderzoek, jaarverslagen, enzovoort. Open bronnen kunnen worden gebruikt voor open source intelligence (OSINT), waarbij informatie uit deze bronnen wordt verzameld en geanalyseerd. Het gaat daarbij niet alleen om tekst, maar ook om foto's, video- en audiofragmenten. Open bronnen gebruiken om inlichtingen te verzamelen is uiteraard geen nieuw fenomeen.
OSINT kent echter ook nadelen. Wie OSINT gebruikt, maakt zich bewust of onbewust afhankelijk van techbedrijven, die maar al te graag een graantje meepikken. Neem bijvoorbeeld Elon Musk. Het Oekraïense leger maakte dankbaar gebruik van satellietconstellatie Starlink voor communicatie en het lokaliseren en uitschakelen van militaire doelen. Dat laatste was echter - zo beweerde Musk na enkele maanden - niet de bedoeling; Starlink was alleen bedoeld voor civiele doeleinden. Musk dreigde de dienst stop te zetten, wat uiteraard tegen het zere been was van de Oekraïners. Andere serieuze problemen met OSINT raken het oorlogsrecht. Wanneer een burger bijvoorbeeld met een smartphone beelden schiet van de vijand, neemt diegene dan niet actief deel aan militaire operaties?
Militair historicus
Christ Klep is militair historicus en publicist. Voorheen was hij als universitair docent verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef boeken over onder meer de eerste TikTok-oorlog, Nederlands militaire identiteit, de oorlog van nu, de Tweede Wereldoorlog, internationale missies en de Joint Strike Fighter.