Vertegenwoordigers van de Vereniging Monumentenbelangen Winterswijk en de ‘Interessengemeinschaft Geometerpfad’ bij de overhandiging van de landmeetkundige kaart voor het baarhuisje op de oude algemene begraafplaats. Foto: PR
Toren Jacobskerk is contactpunt tussen verenigingen uit Nederland en Duitsland
WINTERSWIJK - Op 7 mei 1888 stond Hans Bendemann op de Jacobstoren in Winterswijk. De Pruisische militair keek naar het zuidoosten, om de torens van Borken te zien. Dat zicht op 34 meter hoogte had hij nodig voor een driehoeksmeting. 127 jaar later is die band tussen Winterswijk en Borken vastgelegd op een kaart, die in de Jacobskerk komt te hangen.
De kaart is gemaakt door de Duitse werkgroep Geometerpfad. Leden van de werkgroep doen met hun museumwagen al enkele jaren mee aan Open Monumentendag in Nederland. In die wagen is onder meer apparatuur te zien die in de landmeetkunde wordt gebruikt. Daarnaast wordt in woord en beeld uitgelegd hoe die driehoeksmetingen in het Nederlands-Duitse grensgebied beter kaartmateriaal heeft opgeleverd.
De kaart met daarop de uitleg is tijdens Open Monumentendag overhandigd aan de Vereniging Monumentenbelangen Winterswijk. De erfgoedvereniging gaat ervoor zorgen dat het exemplaar in de Jacobskerk komt te hangen. Kerktorens spelen een belangrijke rol in de geschiedenis van de landmeetkunde in Nederland en Duitsland. Vanaf die hoogte, in Winterswijk zit de torentrans op een hoogte van 34 meter, zijn bij helder weer torens van kerken en kastelen in de omgeving te zien. Door die meetpunten met elkaar te verbinden ontstaat een steeds nauwkeuriger netwerk, die de basis vormen voor steeds nauwkeuriger kaarten. Winterswijk is in dat netwerk een punt in de driehoek met de Duitse plaatsen Xanten en Groß Reken.
In Nederland was de basis voor een land-dekkende kaart in het eerste kwart van de 19e eeuw gelegd door de natuurkundige en generaal C.R.T. Krayenhoff. Een halve eeuw later verbond aan de andere kant van de grens militair Hans Bendemann het netwerk van Duitsland met dat van Nederland.Bendemann kwam in het voorjaar van 1888 naar Winterswijk om zijn metingen vanaf de toren van de Jacobskerk uit te voeren. Hij maakte daarbij notities en legde alle coördinaten nauwkeurig vast. Die aantekeningen zijn bewaard gebleven en via de Duitse landmeethistoricus prof. Dr. Ing. Hans Fröhlich uit Bonn bij de Duitse werkgroep terechtgekomen.
De werkgroep was inmiddels al vier keer met de museumwagen te gast op de Open Monumentendag in Winterswijk.