De hoofdtoegang. Foto: Edy Kwak
De hoofdtoegang. Foto: Edy Kwak

Kloek Kasteel Vorden

INTRO Ons leven speelt zich voor een groot deel af in gebouwen. Soms zijn ze puur functioneel, sommige gebouwen zijn er om mee te pronken, terwijl anderen ze juist afzichtelijk vinden. Achter vrijwel elk gebouw schuilt een verhaal. Architect Edy Kwak neemt voor Achterhoek Nieuws een kijkje bij een bijzonder gebouw in de regio. Deze keer Kloek Kasteel Vorden

VORDEN - In de prachtige groene omgeving van het Achterhoekse landschap ligt, aan de Horsterkamp, Kasteel Vorden. Dit kasteel werd al vermeld in de 12e eeuw, was als waterburcht uitgevoerd en had een militaire functie. Het is een opmerkelijk voorbeeld van Middeleeuwse versterkte architectuur en biedt een interessante blik op de regionale geschiedenis. Architectonisch gezien is kasteel Vorden nu een combinatie van elementen uit verschillende periodes, wat het een unieke uitstraling geeft.

Het is gebouwd in een L-vorm op het noordwestelijke deel van een vierkant grondplan van circa 22 x 22 meter. Op de noordwestelijke hoek bevindt zich een vierkante toren, voorzien van een zadeldak. Tussen de twee vleugels is een 8-hoekige traptoren gesitueerd, waarop een met leien gedekte spits is aangebracht, die het kasteel een karakteristiek aanzien geeft.
In de loop der eeuwen werd Kasteel Vorden meerdere keren verbouwd, waarbij de gotische en renaissance-elementen prominent aanwezig zijn. De gracht om het kasteel diende aanvankelijk ter bescherming, maar later ook als statussymbool voor de aristocratische bewoners.
In 1315 verkocht Steven van Vorden het kasteel en bijgebouwen aan zijn oom, Dirk van Vorden, en vanaf dat moment werd het voor bewoning gebruikt. Het kasteel vererfde op enkele nakomelingen en kwam zo in 1405 in handen van Jacob van Hackfort, waarmee een nieuwe naam op Vorden verscheen.
Omstreeks 1560 ontstonden problemen rond de erfopvolging. Pas in 1620 deed het hof van Gelderland een uitspraak en bepaalde dat ene Adolf Ripperda uit Groningen de rechtmatige erfgenaam van kasteel Vorden zou zijn. In de Tachtigjarige Oorlog vielen Troepen in Staatse dienst in 1580 het kasteel aan, waarna het werd bezet. Enige tijd later brak er brand uit in het kasteel, waardoor het tot 1600 vrijwel onbewoonbaar werd. In 1666 werd het kasteel opnieuw door militairen bezet, nu door de troepen van de bisschop van Munster, Christoph Bernhard van Galen, de beruchte 'Bommen Berend'. Omstreeks 1765 ontstonden er weer erfopvolgingsproblemen. Ten slotte kwam het kasteel in handen van de eigenaar van kasteel Verwolde, die het verhuurde. Het kasteel raakte daardoor in verval. Maar gelukkig voor Vorden kwam er uitkomst. Paulus Anthony van der Borch trouwde een meisje van Nagell en wilde zich op kasteel Vorden vestigen, maar daarvoor moest het kasteel een rigoureuze verbouwing ondergaan. Een van de meest belangrijke wijzigingen was wel dat de ophaalbrug werd verwijderd en ingang verplaatst naar de achterzijde. Een kleinzoon van Paul Antony erfde kasteel Vorden in 1954. Hij verkocht het aan een exploitatiemaatschappij, die echter geen vergunning kreeg om het terrein te gaan verkavelen. Het huis verviel intussen en kwam in handen van de stichting Het Geldersch Landschap, die het doorverkocht aan de gemeente.
In 1976 restaureerde de gemeente het kasteel en kreeg het de functie van gemeentehuis. In 2004 verkocht de gemeente Vorden, omdat het toegevoegd werd aan de gemeente Bronckhorst, het kasteel aan particulieren die het bewoonbaar en toegankelijk voor publiek maakten.

Het is de moeite waard om de gevels goed te bekijken. Rondom zijn interessante bouwsporen, rondboogjes en baksteeninvullingen, in het metselwerk te zien. Via een houten brug, die geflankeerd wordt door twee statige beelden, kom je bij de hoofdtoegangsdeur waarbij te zien is dat op deze plaats een dubbel raam heeft gezeten. Grappig dat ook de plaats van twee voormalige wc's nog te zien is, het product van toiletbezoek kon door de uitbouw direct in de gracht belanden. In de onderbouw zijn de schietgaten nog zichtbaar. De huidige bezoekersingang ligt aan de achterzijde. Boven de deur zie je al verschillende halfcirkelvormige rollagen die aangeven dat daar oorspronkelijk een dubbel raam heeft gezeten. Achter het kasteel ligt nog een prachtig koetshuis in dezelfde bouwstijl als het kasteel en een oude boerderij, Bosloods 1873, die als restaurant is ingericht. Het is de moeite waard om een wandeling om het kasteel te maken, dan kom je al dat moois tegen en beland je vanzelf op het mooie terras met zicht op het kasteel. Het mooiste moment is de tijd dat de hortensia's in bloei staan. In 2004 is het kasteel aangekocht door Karin de Rouw, die het samen met haar man Jos Hoenen wilden behouden voor de toekomst. Het is kasteel is nu in gebruik als museum en huwelijkslocatie. Rondom het kasteel ligt een mooi bosgebied om in te wandelen en te fietsen. U kunt er zo het Pieterpad op lopen. Een bezoek is gegarandeerd een fijne dag.

De zijgevel. Foto: Edy Kwak
De bezoekerstoegang. Foto: Edy Kwak