Knech

Net as völle boern is Jan begonn’ne as knech. Eerste zevven jaor naor schoole ewest. Zien vader was radmaker en den konne later mooi helpen. Maor met veertien jaor mogge naor ne boer. Daor verdenen hee viefenveertig cent dagens met. Dat was mooi geld veur zonne jonge. Eén gulden viefendarteg in de waeke, want hee genk der eerste maor dree dage hen. De andere daage wasse in hoes want vader hadde ok nog ne grenshandel. Tabak verkopen an de Pruussen en breiwolle; daor wazzen ze ok gek op. Later begonn’n ze in vee. De Pruussense jonges kochten hier bi-j de koopleu vee en dee brachten dat vee dan bi-j aer. Zee hadden zo’n klein schöpken en daor kon‘n ze mooi in. Eene keere han’n ze der achttiene. ‘t Hele schöpken barsten haoste oet mekare. Vader kreeg der vief mark veur at ze op ’n plas kwammen. En dan nog voorgeld der bi-j. En soms mogge ze ok nog melken. Meestied moch dat smokkelen ’s nachts gebeurn en eene keere met ne zunsverduustering. Ton zatten alle kommieze toch naor de loch te kieken… 

‘n Zuster van dee smokkelers vri-jen met ne kommies en heel ’m dan luk an de praot. As de “Luft rein” was dan genk ‘t hele spil de grenze ovver. Bi-j den boer isse ‘n jaor e’west, ton worden de vrouwe zeek en hadden ze lever ne meid.
Dan maor naor ne andern boer. Daor kreege ne keere onenigheid met. Den begon midden in ’t jaor te zaneken datte de halve premie veur ’t zekenfonds van ziene verdensten aftrekken wol. Atte dat noo drek e’zeg hadde, in ’t begin van ’t jaor, maor daor begonne midden in ’t jaor ovver!

Ton weer naor ne andern boer, daor verdenen hee nog ne gulden in de maond meer. Dartien gulden in de maond. I-j mot ‘t wal bekieken naor dee tied. ‘n Peksken sigaretten kostten vieftien cent. ‘n Paar schoone dree gulden. ‘n Pak veertig gulden, daor moj dus dree maond veur warken.
Ton mogge onder dienst, vief en ne halven maond. Maor Colijn kreeg ‘m bi-j de beene. Den wol meer soldaoten hebben en ton mogge inins de dubbele tied denen. Zee zatten net in de verkaerde jaorn. In Pruussen bunt der van de jonges dee rond 1920 geboren neet völle ovver e’blevvene.

In 1939 kwam de mobilisatie en ton mosse weer opkommen. Ton moggen ze naor ’n Grebbeberg. Van de dreeendarteg man van ziene groep bunter neggene umme komm’ne. En nog ’n stel gewond. Zee laggen in ‘t veurterrein tussen Rhenen en Wageningen. Eerste nog ne dikke maond in kriegsgevangenschap in Pruusen. Daor wasse twintig pond af e’voll’ne. De leu vrogen wal is: “Hoo genk ow dat daor?” “Oh good”, zaet hee dan maor, “Ik bun twintig pond af e’voll’ne.”
Later mos e weer naor Pruussen. Lange in Bremen e’west op ne scheepswarf. Timmern an mijnenvaegers. Dee wazzen van holt e’maket, dus maor timmern. Ton ’n oorlog af e’loop’ne was zatte ze net tussen de fronten in. ‘t Was nog ’n heel ende naor hoes hen. Eerste ontluuzen, zee bestoven ze met DDT. Ton een ende lopen en later met Engelse vrachtwagens op hoes an. Onderweg helen ze geregeld stille umme thee te drinken. En ’t leste reden ze deur Stadtlohn en Südlohn. Dee dörpkes wazzen hartstikke kapot, i-j kennen ze neet weer. Ton wazze maor van vrachtauto af e’sprongene. Hee dach dat leste ende dat loop ik wal. Dat was achteraf dom want zee reden deur zien eigen buurte en hee hadde baeter op ’n auto können blieven zitten.
Tenslotte wazze weer in hoes. Neet zo lange daornao isse maor e’trouwd en boer e’worde. Daor is ’t ‘m good met e’gaone en hef wal ne fijne tied e’had. “Of neet mooder?”, zea e en hee wreef aer is ovver de knee.