De cholesterol (r)evolutie in de Achterhoek
ZorgEen onderzoek op wereldschaal waar Achterhoekers aan mee kunnen werken
Door Clemens Bielen
WINTERSWIJK/LEIDEN - Streekziekenhuis Koningin Beatrix scoort al jaren hoog op de jaarlijkse Nederlandse kwaliteitsladder. Het laboratorium (MCA) van Dr. Cas Weykamp in het ziekenhuis is een wereldwijd begrip in laboratoriumland. Weykamp reisde de hele wereld over voor het geven van lezingen en heeft meer dan 100 wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Ongeveer een kwart van de publicaties was een samenwerking met Prof. Christa Cobbaert van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).
Het gaat nu om een baanbrekend onderzoek dat de meting van cholesterol verbetert. Het risico op hart- en vaatziekten wordt nu afgemeten aan het ‘goede’ en ‘slechte’ cholesterol. Dat vertelt wel dát de cholesterol verhoogd is, maar niet waaróm het verhoogd is. De nieuw te introduceren methode geeft ook antwoord op de vraag waaróm de cholesterol verhoogd is. En dat biedt meer behandelmogelijkheden in de toekomst.
Het is niet een onderwerp dat je in een minuutje even kunt doorgronden. Maar Weykamp weet een zeer ingewikkeld onderwerp kort, zakelijk, maar ook met humor over te brengen, zodat het veel eenvoudiger lijkt. Napoleon, colablikjes en zelfs Johan Cruijff komen verrassend voorbij in zijn presentatie en houden de aandacht van zijn toehoorders vast.
Weykamp: “Bij het transport van cholesterol in het bloed zijn 10 eiwitten betrokken (de Apo’s). We kunnen die 10 eiwitten nu in één run meten. Met één buisje bloed dus. Als je die tien kunt meten dan kun je zien waaróm cholesterol verhoogd is. Die eiwitten geven aan waar het zwakke punt zit in de keten van het vettransport en dat geeft meer mogelijkheden tot een gerichte interventie/behandeling.”
Waar gaat het nu eigenlijk om?
Volgens Weykamp laten de huidige metingen van cholesterol niet altijd het volledige risico op hart- en vaatziekten zien, dat kan beter met de Apo’s.
Ook de pillen (statines) die het cholesterol verlagen werken gemiddeld, maar niet bij iedere individuele patiënt. Het is dus tijd voor de cholesterol (R)evolutie. Met de haakjes rond de R, wordt de nuance aangegeven. Weykamp: “Het is echt niet zo dat in 2025 de metingen van de cholesterolgehaltes niet meer worden gebruikt om risico op hart- en vaatziekten in te schatten. Maar het perspectief om het anders te doen, is er. Waardoor er gerichter behandeld kan worden, want de farmaceutische industrie zit niet stil en nieuwe medicijnen liggen bij wijze van spreken al op de plank.”
Napoleon en de standaard meter
Weykamp vergelijkt het met de standaardisatie van de meter. “Napoleon had bij het kleden van zijn multinationale legers een groot probleem. Iedere regio had zijn eigen lengtemaat. De Franse ‘voet’ bleek een andere afmeting te hebben dan de Duitse of Italiaanse. Het gevolg was knellende schoenen en lubberende gevechtsjasjes. Dus deponeerde Napoleon in Parijs een platina staaf en verordonneerde: “Dit is de meter”. Iedere fabrikant van duimstokken was verplicht zijn duimstok te ijken naar deze standaardlengte.
Ook de laboratoriumtesten moeten gestandaardiseerd worden. De nieuwe standaard meetmethode zorgt ervoor dat laboratoria wereldwijd deze meting op dezelfde betrouwbare manier uitvoeren.
Niet met een platinastaaf en een duimstok, maar in dit geval met de door het LUMC ontwikkelde methode (de ‘Meter van Leiden’) en een referentieserum (de duimstok van Winterswijk). Het maken van het referentiemateriaal gebeurt in Winterswijk en daar zijn vele liters serum voor nodig. De onmisbare, belangrijke donoren komen dan in beeld.
Het MCA-laboratorium heeft veel ervaring op dat gebied.
Wat kunnen de donoren verwachten?
Van de donoren wordt wel wat gevraagd. Het gaat om het doneren van een halve liter bloed aan het begin van de morgen. De donoren moeten nuchter verschijnen en krijgen daarna een ontbijt.
Maar er staat nog meer tegenover de deelname. De reiskosten worden vergoed en als blijk van waardering kunnen de deelnemers kiezen tussen 50 euro of twee boeken die geschreven zijn door Liesbeth van Rossum en Hanno Pijl.
Bij de donatie van het bloed worden alle risicofactoren voor hart- en vaatziekten gemeten en de donoren krijgen de uitslag daarvan mee in de vorm van een risicothermometer.
Informatiebijeenkomsten
Om donoren te werven is een campagne opgezet. Er zijn informatiebijeenkomsten op 14,16 en 17 oktober. Tijdens die bijeenkomsten zal Dr. Weykamp vertellen over de ‘Apo’s en verder ingaan op de inhoud van het onderzoek.
Maar er is meer. Hart- vaatziekten en verhoogd cholesterol vormen samen met overgewicht en suikerziekte een ongewenst gevolg van onze moderne leefstijl. Leefstijl krijgt veel aandacht in de informatiebijeenkomsten. Prof. Liesbeth van Rossum is expert overgewicht en vertelt in haar lezing over de nieuwste behandelmethoden.
Prof. Hanno Pijl is expert diabetes en vertelt hoe je leefstijl de beste medicijn is.
Wie een schakeltje wil vormen in een belangrijke medische ontwikkeling, moet zich aanmelden als donor. Iedereen – gezond en minder gezond – in de leeftijd van 18-70 jaar kan meedoen. Natuurlijk is het wel zo dat het geven van bloed gezondheidsrisico’s met zich mee kan brengen. Daarom worden donoren vooraf gekeurd.
Aanmeldingen
Wilt u liever direct bloed doneren zonder een informatiebijeenkomst bij te wonen? Dat kan ook!
Stuur dan een e-mail naar bloeddonatie@skbwinterswijk.nl met uw naam, leeftijd en telefoonnummer. Het ziekenhuis neemt dan contact met u op.
Aanmelding voor informatiebijeenkomst via www.skbwinterswijk.nl/agenda
Meer informatie over de sprekers is te vinden op : www.voedingleeft.nl>team>prof-dr-liesbeth-van-rossum en www.jeleefstijlalsmedicijn,nl>hannopijl