Gewone grootoorvleermuis. Foto: René Janssen
Gewone grootoorvleermuis. Foto: René Janssen René Janssen

Winterswijk kent bijzondere buurtgenoten

Natuur

WINTERSWIJK - De kans dat iemand hele bijzondere buurtgenoten heeft, maar die misschien nog nooit heeft gezien is best groot. Zeker als men in het buitengebied aan de zuid- of oostkant van Winterswijk woont, maar ook in de rest van de gemeente en zelfs in het dorp is dit mogelijk.

Door Mark Hessels

Vleermuizen laten zich niet zo makkelijk bewonderen als die mooie ree of haas in het veld of de vele vogels in de tuinen. Toch zitten ze op veel meer plaatsen dan je denkt, ze blijven alleen overdag uit zicht en komen pas in het donker tevoorschijn om op insectenjacht te gaan. Soms zijn ze toch even te zien, bijvoorbeeld jagend op de insecten bij een lantaarnpaal. Bijna onvoorstelbaar hoe soepel ze zich door de lucht bewegen en ondertussen in het donker de voor mensen onzichtbare muggen en motjes in volle vlucht uit de lucht vangen.

Wat veel mensen niet weten is dat de regio rond Winterswijk erg bijzonder is wat vleermuizen betreft. Op veel plekken in Nederland gaat het helemaal niet zo goed met veel soorten vleermuizen en een aantal zijn zelfs zo goed als verdwenen uit het land, maar in Winterswijk zien veel van die bijzondere soorten toch kans om zich te handhaven. Zo werd in 2023, na zorgvuldig speurwerk van een aantal specialisten, nog een kraamkolonie (zo heet een vleermuisnest waar meerdere ouders met hun kroost samen verblijven) van de zeer zeldzame Mopsvleermuis gevonden.

In heel Nederland komen 20 verschillende soorten vleermuizen voor. Rond Winterswijk komen maar liefst 15 van die 20 soorten voor en de meeste ook nog in behoorlijke aantallen. Wie dat interessant vindt, kan meer informatie vinden op de website ‘Verspreidingsatlas’ van de NDFF. Daar is per soort te zien waar ze in Nederland voorkomen. Goed te zien is dat bijvoorbeeld de Vale vleermuis of Mopsvleermuis bijna alleen nog in Winterswijk te vinden is.

Vleermuizen herkennen is best lastig. Er is een zogenaamde batdetector voor nodig en ook nog wel wat basiskennis. Een leuke manier om er kennis mee te maken is door eens mee te gaan met een vleermuisexcursie. In de omgeving van Winterswijk wordt er regelmatig een georganiseerd.

Ondanks dat vleermuizen wel een beetje bij ons uit de buurt proberen te blijven, maken mensen het hen niet altijd makkelijk. Meestal gaat dat onbedoeld. Zo verdwijnen bijvoorbeeld bij het isoleren van een huis veel noodzakelijke plekjes waar vleermuizen overdag of in de winter kunnen verblijven. Ook bij het omzagen van een oude boom met allemaal nestgaten erin, kan zo maar een hele kolonie opeens zonder veilige verblijfplaats komen te zitten. Met een beetje aandacht kan veel ellende worden voorkomen. Zo kunnen bijvoorbeeld vervangende nestruimtes aangeboden worden via speciale vleermuiskasten. Een goed bezette vleermuiskast zou zo maar minder overlast van bijvoorbeeld eikenprocessierupsen tot gevolg kunnen hebben.

Er is nog iets waar mensen vleermuizen geen plezier mee doen: windturbines. Helaas is dat weer actueel geworden door de plannen van Duitse buurgemeentes om reusachtige windturbines net over de grens te plaatsen en het gaat dan precies om de gebieden waar veel vleermuizen voorkomen.
Per jaar sneuvelen er al snel tientallen vogels per windturbine, maar veel minder bekend is dat de slachting onder vleermuizen vaak nog veel groter is. Dan hebben gaat het al snel over vele honderden slachtoffers per jaar, afhankelijk van de gekozen locatie. De geplande locaties zijn zo ongeveer de slechtst denkbare voor zowel vogels als voor vleermuizen.

Vleermuizen kunnen in botsing komen met de turbine of de wieken, die zij in tegenstelling tot die kleine insectjes, maar moeilijk kunnen herkennen. Of hun leefomgeving kan dusdanig verstoord worden dat ze wegtrekken. Maar de meeste schade treedt op door het zogenaamde barotrauma. Door de snel wisselende luchtdruk in de buurt van de wieken springen inwendige bloedvaatjes van de vleermuizen die te dichtbij vliegen. Uiteindelijk bloeden ze dood of verdrinken in hun eigen bloed. Zouden vleermuizen de mens ook als gewaardeerde buurtgenoten zien? Het gaat nu nog redelijk goed met de vleermuizen hier; iets om trots én zuinig op te zijn.

Mark Hessels  is vrijwillig vleermuisonderzoeker voor de Zoogdiervereniging

Gewone dwergvleermuis is jagend waargenomen. Foto: René Janssen

Advertenties doorgeplaatst vanuit Achterhoek Nieuws Winterswijk