De blauwe stippen geven de plekken aan waar de molens moeten komen. Afbeelding: PR Stadwerke Münster
De blauwe stippen geven de plekken aan waar de molens moeten komen. Afbeelding: PR Stadwerke Münster

Feiten en procedures over de geplande windmolens bij Ratum

Algemeen

WINTERSWIJK/RATUM - Op woensdagavond 29 november vond er een demonstratie plaats voor het Rathaus in Oeding (gemeente Südlohn). Rond 70 tegenstanders van het plaatsen van windmolens vlak over de grens met Duitsland maakten met toespraken, spandoeken en met een ‘levende molen’ bezwaar tegen de plannen. En met een ‘voorlopig succesje’, want de beslissing over het beleidsplan is uitgesteld naar 17 januari 2024. (Zie artikel van Guus Helle in deze krant). Wat houden de plannen in, waar vindt de besluitvorming plaats, hoe verloopt het tijdpad en welke compensatie wordt er door Münster Stadtwerke geboden aan de bewoners, maar ook welke compensatie wordt er geboden aan de natuur?

Door Clemens Bielen

Het project Südlohn-Venn
In de gemeente Südlohn liggen twee projecten voor windmolens op de tekentafel. Het project Südlohn Nord-West Wellingbach bevat twee molens, en iets ten noordoosten(!) daarvan, nabij het meest oostelijke punt van Gelderland, is het project Südlohn West gepland met 4 molens.
Stadtwerke Münster, een overheidsbedrijf, uitvoerder van het project Südlohn-West, heeft de naam omgedoopt in Südlohn-Venn om verwarring met het nog westelijker gelegen plan Nord-West Wellingbach te voorkómen.
Drie molens hebben een tiphoogte van 245,5 m. De meest zuidelijke molen is 199,5 meter. Het project Südlohn-Venn kan 17.000 huishoudens van stroom voorzien. Men gaat dan uit van 3500 KWh per huishouden.

Beschermende maatregelen voor de omliggende bewoners en de natuur
Niemand wil een windmolen in zijn achtertuin. Naast de horizonvervuiling maken windmolens geluid, geven een hinderlijke slagschaduw, en zijn ze schadelijk voor de natuur.

Om aan de optische bezwaren en geluidsbezwaren tegemoet te komen wordt in Nordrhein-Westfalen de afstandsnorm van tweemaal de tiphoogte van de molen gehanteerd. Het betekent een versoepeling in negatieve zin van eerdere afstandsnormen. Die norm is in elk Bundesland verschillend. Bayern houdt nog vast aan een afstandsnorm van tienmaal de tiphoogte van de molen.
Stadtwerke Münster maakt gebruik van de afstandsnorm 2,5 maal de tiphoogte. Om die reden is de meest zuidelijke molen iets lager.
Het geluid dat de molen mag maken is gemaximeerd: Overdag (6-22.00 u) 60 dB en ’s nachts 45 dB. Een geluid van 40 dB komt overeen met een zachte conversatie, 60 dB wordt vergeleken met een normale conversatie(red.). Wanneer de grenswaarden worden overschreden wordt de molen automatisch stilgezet.
Ook voor de hinderlijke slagschaduw zijn tijdsnormen vastgesteld: 8 uur per kalenderjaar en 30 minuten per dag. Via een automatische stilstand regeling komt deze tot stand.
Volgens Stadtwerke Münster kwam uit een rapport (2021-2022) van een expertisebureau naar voren, dat voor bepaalde diersoorten beschermende maatregelen moeten worden genomen. Met name vogels en vleermuizen worden door windenergie-installaties belemmerd. In bepaalde perioden kan de molen dan worden stilgelegd.

Participatie en draagvlak
Maximilian Wolf, afdelingshoofd hernieuwbare energie van de Stadtwerke Münster realiseert zich dat omwonenden en de natuur hinder ondervinden van de windmolens. Om het draagvlak te verhogen wordt er ingezet op goede informatie en zijn er twee regelingen om omwonenden enigszins financieel te compenseren voor de opgelopen schade.
Binnen een straal van 750 meter ontvangt elk adres 2500 euro per jaar. Het is een bruto uitkering en de organisatie zoekt nog naar regelingen, die ervoor zorgen dat er na aftrek van belastingen achter de streep nog een redelijk bedrag blijft staan.

De tweede regeling is vergelijkbaar met het Nederlandse winddeel. Via een achtergestelde lening kunnen bewoners een bedrag van 500-25000 euro inleggen en participeren in het windmolenproject. Jaarlijks wordt een bedrag uitgekeerd afhankelijk van de energieopbrengst.
De beide regelingen gelden ook voor de Nederlandse omwonenden. Er is geen sprake van een ‘wurgcontract’: Ook als er gebruikt wordt gemaakt van de regelingen kan er worden geprotesteerd.

Compensatie voor de natuur
Veel bezwaarmakers zijn echter niet geïnteresseerd in geld. Zij maken zich niet alleen zorgen om het verdwijnen van de stilte en de duisternis, maar vooral om de impact die molens op de natuur hebben. Vleermuizen en vogels worden gedood en/of verstoord, vliegroutes onderbroken, rustgebieden verstoord.
Sommige soorten zijn zeer kwetsbaar en worden beschermd. Het plan zal zelf ook nog door diverse ambtelijke molens en bezwaarschriften moeten om goedgekeurd te kunnen worden.
De projectontwikkelaar stort ter compensatie bedragen in een ‘omgevingsfonds’ ten behoeve van natuurprojecten in Kreis Borken. Een voorstel van Stadtwerke Münster aan Kreis Borken om ook de gemeente Winterswijk daarin te laten delen is voorlopig nog afgewezen. De contacten tussen gemeente Winterswijk en de Duitse overheden zijn gelegd, dus daar liggen ook mogelijkheden voor Nederlandse ‘natuurcompensatie’.

Windmolens op zee of kleinere molens
Evenals Nederland heeft Duitsland grote moeite om de klimaatdoelen te halen. Een in Nederland veelgehoorde opmerking is nog altijd, dat windmolens op zee een alternatief zouden zijn.
Zowel in Nederland als in Duitsland zijn alleen windmolens op zee onvoldoende. Naast het feit dat de kustbewoners ook niet zitten te wachten op windmolens aan de horizon. En ook op zee is er natuur.

In Duitsland speelt dan nog de veel grotere afstand van de zee tot het zuiden van Duitsland, wat onder andere tot energieverliezen leidt. Regionale afname dicht bij de energiebron heeft daarom de voorkeur. De spreidingswet in Duitsland maakt het voor gebieden met minder wind via een hogere subsidie interessanter om windmolens te bouwen.
Volgens een woordvoerder van Stadtwerke Münster is het -afgezien van het optische effect- nog maar de vraag of hogere molens, die eigenlijk nu al standaard zijn in Duitsland, als hinderlijker worden ervaren. Grotere molens zijn rustiger, draaien langzamer en op de rotorbladen zijn een soort windveren aangebracht. Deze techniek is afgekeken van de uilen; het maakt de molens stiller en er wordt minder turbulentie veroorzaakt. Dat neemt niet weg dat je de molens zult blijven zien en horen.

Demonstratie was effectief
In de praktijk heeft de gemeenteraad van Südlohn niet de mogelijkheid om het beleidsplan van de windmolens af te wijzen als voldaan wordt aan de wettelijke eisen. Tegenstemmen zal op zijn minst leiden tot een berisping met gevolgen van hogerhand. De demonstratie is keurig verlopen en effectief geweest in die zin dat het hoogst haalbare is bereikt: onthouding van stemmen.
Kreis Borken moet uiteindelijk de vergunning verlenen. Daar kunnen de bezwaren worden ingediend en moet voldaan worden aan alle regels die gelden voor de afstand tot bebouwing en natuurgebieden. Daar is nog een lange weg te gaan. Protesten van Nederlandse zijde zullen meegewogen worden in de besluitvorming.

Het tijdpad
Het eerste traject: Het informeren van omwonenden, publiek en politiek ligt achter de rug. Het beleidsadvies door de gemeente is uitgesteld naar 17 januari. In het eerste kwartaal van 2024 worden diverse aanvragen en rapporten ingediend bij het district Borken. Eind 2024 wordt de goedkeuring verwacht en in begin 2026 de inbedrijfstelling. Het is nog een lange weg door vergunningen en bezwaren.

Laten we ons maar vasthouden aan de meest gehoorde opmerking tijdens de verkiezingen in Nederland: “Daar moeten we zorgvuldig naar kijken.”

Advertenties doorgeplaatst vanuit Achterhoek Nieuws Winterswijk